دایره المعارف اسلام پدیا » حكمت و فلسفۀ رجعت
منوی اصلی

حکمت و فلسفۀ رجعت

تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ در باب: رجعت

در این باره لازم است به موارد زیر اشاره شود:

۱٫ رسیدن به تکامل

عالم دنیا ظرف فعلیت یافتن قوه ها و تکامل استعدادها است و برای رسیدن به آخرت خلق شده تا موجودات را در دامن خود پرورش داده به تکامل مطلوب برساند. اما از آن جا که عده ای از مؤمنان خالص به خاطر موانع و مرگ های غیر طبیعی از ادامۀ این مسیر معنوی باز مانده‌اند، حکمت خدای حکیم ایجاب می‌کند که آنان به دنیا بر گردند و سفر تکاملی خود را به پایان برسانند. چنان چه امام صادق (ع) می‌فرماید: “هر مؤمنی که کشته شود به دنیا بر می‌گردد، تا بعد از زندگی مجدد به مرگ طبیعی بمیرد و هر مؤمنی که مرده باشد به دنیا بر می گردد تا کشته شود (و به ثواب شهادت برسد).[۱]

۲٫ کیفر دنیوی

چه بسا افرادی در این دنیا بودند که از تمامی حقوق شان به عنوان های مختلف محروم گشته و مظلومانه به قتل رسیده‌اند، بدون این که حق او گرفته شده باشد، از حکمت های رجعت این است که خداوند، هر دو طرف را به دنیا بر می گرداند، تا شخص مظلوم به دست خود داد خود را از ظالم بگیرد. از امام کاظم (ع) نقل شده که فرمود: “مردمی که مرده اند به دنیا بازگشت خواهند کرد، تا انتقام خود را بگیرند، به هر کس آزاری رسیده به مثل آن قصاص می‌کند و هر کس خشمی دیده، به مانند آن انتقام می‌گیرد. هر کس کشته شده، قاتل را به دست خود به تقاص خون خود می‌کشد و برای این منظور دشمنان آنان نیز به دنیا بر می‌گردند تا آنها خون ریخته شده خود را تلافی کنند و بعد از کشتن آنها سی ماه زنده می‌مانند، سپس همگی در یک شب می‌میرند، در حالی که انتقام خون خود را گرفته و دلهایشان شفا یافته است، دشمنان آنها به سخت ترین عذاب دوزخ مبتلا می‌شوند”.[۲]

بنابراین، هدف از بازگشت مجدد این دو گروه، تکمیل یک حلقۀ تکاملی برای دستۀ اوّل و تنزل به پست ترین درجۀ ذلّت برای دستۀ دوم است و با توجه به این که رجعت عمومی نیست و اختصاص به مؤمنان خالص و کافران محض دارد، چنانچه امام صادق (ع) فرمود: “رجعت جنبۀ عمومی ندارد، بلکه اختصاص به کسانی دارد که به ایمان کامل و شرک خالص رسیده باشند.[۳] معلوم می‌شود که این دو مورد از حکمت های اساسی رجعت است.

۳٫ یاری دین و شرکت در تشکیل حکومت عدل جهانی

از آیات و روایات متعدد استفاده می‌شود که دین اسلام و حکومت عدل الاهی به دست توانمند و با کفایت قائم آل محمد (ص) جهانگیر می‌شود، خداوند می‌فرماید: “همانا ما فرستادگان خویش و مؤمنان را در دنیا و روزی که شاهدان بر خیزند، یاری خواهیم کرد”.[۴]

از ظاهر این آیه استفاده می‌شود که این نصرت دسته جمعی انجام می‌شود نه به صورت فردی. اما از این که چنین نصرتی هنوز تحقق پیدا نکرده است، قطعاً در آینده محقق خواهد شد؛ زیرا وعدۀ الاهی تخلف ناپذیر است. لذا امام صادق (ع) در تفسیر همین آیه می‌فرماید: “به خدا سوگند این نصرت در رجعت است؛ چرا که بسیاری از پیامبران و ائمه (ع) در دنیا کشته شدند و کسی آنها را یاری نکرد؟ و این مطلب در رجعت تحقق خواهد یافت”.[۵]

نیز امام باقر (ع) در تفسیر آیۀ مبارکۀ: “هو الذی ارسل…”؛ یعنی او کسی است که رسول خود را با دین حق برای هدایت بشر فرستاد تا او را بر همه ادیان پیروز گرداند. فرموده: یظهره الله عزوجل فی الرجعه؛ یعنی خداوند دین حق را در رجعت بر سایر ادیان برتری می دهد.[۶]


[۱] بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۴۰٫

[۲] دوانی ، علی ، مهدی موعود، ترجمه ج ۱۳، ص ۱۱۸۸، دار الکتب الاسلامیه،چ ۲۷٫

[۳] ضمیری، محمدرضا، رجعت، ص ۵۵، نشر موعود، تهران، چ دوم، ۱۳۸۰٫

[۴] غافر، ۵۱٫

[۵] یزدی حائری، شیخ علی، الزام الناصب، قم، موسسه مطبوعاتی حق بین، ۱۳۹۷ ق.

[۶] بحار، ج ۵۳، ص ۶۴




کلیدواژه ها: , , , , ,



ثبت نظر


9 + 7 =