دایره المعارف اسلام پدیا » حضرت مریم و غذا و میوه بهشتی
منوی اصلی

حضرت مریم و غذا و میوه بهشتی

تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۳۸۹ در باب: مریم (س)

این موضوع را باید در چند زمینه، مورد بررسی قرار داد:

اول: آیا غذایی که زکریای پیامبر آن را نزد مریم مشاهده می نمود، از بهشت برای او آورده می شد؟

دوم: آیا غذای بهشتی، لزوماً ماندگار بوده و یا این که ممکن است همچون اشیای موجود در جهان مادی، قابل تبدیل و تغییر باشد؟

اکنون به همین ترتیب، به پاسخ آن می پردازیم:

۱٫ در ارتباط با قسمت اول، باید گفت: قرآن در باره غذای حضرت مریم می فرماید: “…. هر زمان زکریا وارد محراب او مى‏شد، غذاى مخصوصى در آن جا مى‏دید. از او پرسید: «اى مریم! این را از کجا آورده‏اى؟!» گفت: «این از سوى خدا است. خداوند به هر کس بخواهد، بى حساب روزى مى‏دهد».[۱]

اما این غذا چه نوع غذایى بوده و از کجا براى مریم آمده در آیه نیامده است؛ ولى از روایات متعددى که در کتاب های روایی آمده، استفاده مى‏شود که این بانوی الاهی، غذایش میوه های غیر فصل بوده که در کنار محرابشان به فرمان پروردگار حاضر مى‏شد.[۲]

این موضوع جاى تعجب ندارد که خدا از بنده پرهیزگارش این چنین پذیرایى کند، ولى بعضى از مفسران (مانند نویسنده المنار) معتقدند که منظور از “رزقاً” همین غذاهاى معمولى دنیا بوده؛ زیرا از “ابن جریر” نقل شد که بنى اسرائیل گرفتار قحطى شدند و زکریا قادر بر تأمین زندگى مریم نبود، در این موقع قرعه‏اى زدند که به نام مرد نجارى افتاد و او با میل و رغبت خود از درآمد کارش، غذاى مریم را تهیه مى‏کرد و به هنگامى که زکریا در کنار محراب او قرار مى‏گرفت از وجود چنان غذایى در آن شرایط سخت تعجب مى‏کرد و مریم در پاسخ سؤال او مى‏گفت: “این از طرف خدا است”؛ یعنى خداوند، مرد با ایمانى را علاقه‏مند به این خدمت و در آن شرایط سخت، ساخته است.

این تفسیر، با قرائن موجود در آیه و با روایاتى که در ذیل آن وارد شده است، سازگاری ندارد! در تفسیر عیاشى روایتى از امام باقر (ع) نقل شده است: “روزى پیامبر (ص) به خانۀ فاطمه زهرا (س) آمد در حالى که چند روز در خانۀ او غذایى دیده نمى‏شد، ناگاه غذایى نزد او مشاهده کرد و از او پرسید: این غذا از کجا است؟ فاطمه (س) عرض کرد: از جانب خدا است؛ او هر کس را که بخواهد بدون حساب روزى مى‏بخشد، پیامبر (ص) فرمود: این جریان همانند جریان زکریّا است که در کنار محراب مریم آمد و غذاى مخصوصى در آن جا دید و از او پرسید: اى مریم! این غذا از کجا است، او گفت: از ناحیۀ خدا است.[۳]

البته، این موضوع که منظور از«رزقاً» غذاى بهشتى باشد از قرائنى که در آیه هست نیز استفاده مى‏شود؛ زیرا

اولاً: کلمۀ «رزقاً» به صورت نکره آمده، که نشانۀ آن است که رزق و روزی خاص و ناشناسى براى زکریا بوده است؛

ثانیاً: پاسخ مریم که «این از طرف خدا است»، نشانۀ دیگرى براى این مطلب مى‏باشد.

ثالثاً به هیجان آمدن زکریا و تقاضاى فرزندى از طرف پروردگار که در آیۀ بعد به آن اشاره شده، قرینۀ دیگرى براى این معنا محسوب مى‏شود.[۴]

از طرف دیگر در علم کلام در باب توحید افعالى ثابت ‏شده است که خداوند متعال، قدرت مطلق است و آفرینش، رزق، زنده کردن، میراندن، بی نیازی، فقر، عزّت، ذلّت، صحّت و مرض و… به دست قدرت او است؛ منتها گاهى افاضه توسّط اسباب عادى است (اسباب اختیارى و غیر اختیارى بشر) و گاهى بدون اسباب عادى است؛ مثل خلقت حضرت آدم و حوّا و … معجزات صادره از انبیا نیز از همین قبیل و بر خلاف عادت است، همچنین رزق حضرت مریم بر خلاف عادت و بدون اسباب ظاهری بوده است”.[۵]

پاسخ پرسش دوم:

اکنون قاعدۀ پذیرفته شده ای در جهان مادی وجود دارد مبنی بر این که ماده و انرژی، هیچ گاه از بین نرفته، بلکه به یکدیگر تبدیل شده و در اشکال مختلف نمودار می شوند. در همین راستا، غذایی که به صورت معمول در این دنیا مصرف می شود، بعد از تبدیل مقداری از آن به انرژی و ماده در داخل بدن، باقیمانده ای نیز دارد که با دفع و تعریق از بدن انسان خارج می شود، اما دلیلی ندارد که این سیستم، تنها راه موجود برای تبدیل مواد باشد و دست کم از لحاظ عقلی محال نیست که شیوۀ دیگری در نظر گرفته شود که در آن، تعفن موجود در مواد دفع شده برطرف شود و یا تمام مواد مصرف شده، تبدیل به انرژی شود.

در ارتباط با جهان اخروی باید دانست که آیات و روایاتی به زندگی جاوید بشری در بهشت و دائمی بودن نعمت ها و لذت های آن، اشاره و تأکید می نمایند، بدان معنا نیست که غذاهایی که بهشتیان از آن تغذیه می نمایند نیز دائمی باشد، بلکه دلایلی بر خلاف این مطلب وجود دارد.

زید بن ارقم نقل می نماید که مردی از اهل کتاب نزد پیامبر آمده و عرضه داشت که شما معتقدید که بهشتیان می خورند و می آشامند. پیامبر فرمودند: بله … مرد سؤال کننده بار دیگر پرسید که آنها که می خورند و می آشامند، چگونه قضای حاجت می نمایند؟ پیامبر فرمودند: “این مواد از بدنشان، به صورت عرق خوش بویی، چون مشک آهو خارج می شود..”.[۶]

به عبارتی دیگر، نعمت های بهشتی پایان پذیر نبوده، اما تغییر و تبدل در آن ممکن است.

با توجه به آنچه بیان شد و با در نظر گرفتن قدرت پروردگار، اهدای غذاهایی از نوع بهشتی آن به افراد برگزیده ای در این دنیا، هیچ مشکلی را ایجاد نمی نماید.

مطالعه موضوعات زیر در رابطه با بهشت می تواند مفید باشد:

۱٫ وجود بهشت و جهنم در حال حاضر، ۱۰۱ (سایت: ۱۷۹۸).

۲٫ حقیقت بهشت و جهنم، ۱۹۴۵ (سایت: ۱۹۴۸).

۳٫ ملال آور نبودن نعمت های بهشتی، ۱۸۲۳ (سایت: ۱۹۷۷).


[۱] . آل عمران، ۳۷

[۲] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۱۴، ص ۱۹۵، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ه ق.

[۳] . عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، نورالثقلین، ج۱، ص۳۳۳، انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم، قم، ۱۴۱۵ ق.

[۴] . تفسیر نمونه، ج ۲، ص۵۳۰؛ تفسیر المیزان، ج۳، ص۲۷۳ و ۲۷۴٫

[۵] . تفسیر نمونه، ج ۲، ص۵۳۰٫

[۶] بحار الانوار، ج ۸، ص ۱۴۹، ح ۸۲٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


4 + 8 =