دایره المعارف اسلام پدیا » تعدد معراج پیامبر
منوی اصلی

تعدد معراج پیامبر

تاریخ: ۳۰ بهمن ۱۳۸۹ در باب: معراج

اگرچه بر این باوریم که، خداوندی که توانایی در اختیار گذاشتن چنین اعجازی را به بنده و رسول خود دارد، می تواند آن را بارها و بارها تکرار نماید، اما آن چه از آیات قرآن و تقریبا تمام روایات موجود در ارتباط با حادثۀ معراج می توان دریافت، آن است که معراجی با تمام خصوصیات یاد شده، تنها یک بار در زندگی پیامبر (ص) اتفاق افتاده است.

اما از طرفی، روایاتی نیز وجود دارند که بیانگر تکرار حادثۀ معراج اند که از جملۀ آنها، می توان به روایتی اشاره نمود که بر اساس آن، پیامبر اکرم (ص)، دو مرتبه به معراج رفته اند،[۱]و روایت دیگری که تعداد معراج های ایشان را به ۱۲۰ مرتبه نیز رسانده است.[۲]

در ارتباط با این روایات باید گفت؛ اولاً: تعداد این روایات اندک بوده و در مقابل روایات بی شماری که به طور ضمنی و یا حتی صریح، معراج ایشان را یک بار می دانند، توانایی مقابله ندارند.

ثانیاً: این روایات اندک نیز از سند چندان معتبری برخوردار نیستند. به عنوان نمونه، در سلسله سند روایت اول، علی بن ابی حمزه، ضعیف بوده،[۳] و قاسم بن محمد نیز واقفی است.[۴] در سلسله سند روایت دوم نیز، فردی همانند سلمه بن الخطاب وجود دارد که دانشمندان علم رجال، او را در نقل روایت، ضعیف شمرده اند.[۵]

ثالثاً: با این حال، می توان معتقد بود که پیامبر (ص)، تنها یک بار معراج جسمانی داشته، اما معراج روحانی، به دفعات مختلف برای ایشان رخ داده باشد و روایاتی که ناظر به تکرار معراج اند، به این معراج های روحانی اشاره نموده اند که حتی ممکن است در درجات پایین تر برای افرادی غیر از پیامبران نیز رخ دهد، و می دانیم که روایاتی وجود دارند که نماز را همانند معراجی برای افراد با ایمان در نظر می گیرند.[۶]

۴٫ باید توجه داشت که در بسیاری از حوادث تاریخی، دقت در خود حادثه و آموزه ها و عبرت های آن، بسیار مهم تر از دانستن زمان دقیق حادثه است و توجه بیش از حد به جزئیاتی؛ از قبیل زمان و مکان، نوعی انحراف از اصل ماجرا به شمار می آید و شاید به همین دلیل باشد که خداوند، با آن که نام بسیاری از پیامبران و داستان زندگی آنان را در قرآن ذکر نموده، اما به زمان دقیق میلاد و بعثت و وفات هیچ کدام از آنان اشاره ننموده و جز یک مورد،[۷] مدت پیامبری هیچ یک از آنان را نیز اعلام ننموده است!

از طرفی، معراج در زمانی اتفاق افتاد که هنوز پایه های اسلام مستحکم نشده و تاریخ نویسی اسلامی نیز مرسوم نبوده است و به همین دلیل “در تاریخ وقوع معراج در میان مورخان اسلامى اختلاف نظر است، بعضى آن را در سال دهم بعثت شب بیست و هفتم ماه رجب دانسته، و بعضى آن را در سال دوازدهم شب ۱۷ ماه رمضان، و بعضى آن را در اوائل بعثت ذکر کرده‏اند.”[۸]


[۱].  کافی، ج ۱، ص ۴۴۲، ح ۱۳٫

[۲] .شیخ صدوق، خصال، ج ۲، ص ۶۰۱- ۶۰۰، ح ۳، انتشارات جامعه مدرسین، قم، ۱۴۰۳ ق.

[۳] .رجال علامه حلی، ص ۲۳۳- ۲۳۲، دار الذخائر، قم، ۱۴۱۱ ق.

[۴] .رجال کشی، ص ۴۵۲، انتشارات دانشگاه مشهد، ۱۳۴۸ ش.(واقفی به شیعه ای می گویند که تنها معتقد به هفت امام است و راویان این مذهب، از توثیق چندانی برخوردار نیستند).

[۵] .رجال علامه حلی، ج ۱، ص ۲۲۷٫

[۶] .مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۷۹، ص ۲۴۷، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ق.

[۷] .عنکبوت، ۱۴، در ارتباط با حضرت نوح (ع).

[۸] .مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۲، ص ۱۴، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۷۴ ش.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


5 + 9 =