کپی شد

عمومیت توبه

توبه مخصوص به گناه یا گناهان خاصی نیست و در نتیجه شخص یا اشخاص معینی را شامل نمی‌‌گردد. زمان و عصر خاصی در آن لحاظ نگردیده‌است؛ بنابراین، همه انسان‌‌ها از همه گناهان می‌‌توانند در برابر خداوند توبه نمایند و با شرایطش، این بهترین پوزش‌خواهی را در برابر مولای خویش به انجام رسانند. قبولی توبه و نپذیرفتن آن هم منوط به شرایط توبه است، اگر شرایط و اركان توبه كامل بود به یقین مورد قبول درگاه الهی واقع خواهد شد. توبه دری است كه حضرت حق از رحمت و كرم خویش بر روی بندگانش گشود تا بندگان او از این فرصت هم بهره گیرند و به رحمت او باز گردند، نه به عدالت و غضب او. وجوب توبه نسبت به همه اشخاص در تمام حالات عمومیت دارد. این موضوع در قرآن و روایات به وضوح قابل استفاده است. قرآن كریم در یک خطاب عمومی می‌‌‌فرماید: «توبو الی الله جمیعاً ایها المؤمنون لعلكم تفلحون»؛[1] ای مؤمنان همگی به سوی درگاه الهی توبه كنید باشد كه رستگار شوید.

در قرآن كریم آیات فراوانی ملاحظه می‌‌شود كه توبه را عمومی و شمول آن را نسبت به همه گناهان می‌‌داند. در برخی از آیات جمیع مؤمنان را مخاطب قرار داده و فرمود: از رحمت خدا مأیوس نشوید. خطاهای عمومی و واژه جمیعاً دلیل بر این است كه هر گنه‌کاری دعوت به توبه شده‌است.[2]

تنها در یک صورت است كه تصریح شده توبه مورد قبول حق تعالی قرار نمی‌‌گیرد و این نكته با صراحت در قرآن مجید مطرح شده‌است. و آن این‌كه انسان زمانی به توبه روی آورد كه در آستانه مرگ است. در این‌هنگام باب توبه بسته است و توبه پذیرفته نمی‌‌شود. به بیان واضح‌‌تر، این‌كه تنها در یک صورت توبه قابل قبول نیست و آن هنگامی است كه توبه اختیاری نباشد و شكل اضطراری و اجباری به خود بگیرد. قرآن كریم به شدت توبه هنگام مرگ را مردود می‌‌داند آن‌جا كه می‌‌فرماید: «وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ.. »؛[3]  بنابر این توبه‌‌های هنگام مرگ مورد قبول نیست. عارفان همواره سفارش می‌‌كنند كه فرصت را از دست ندهید و در سن جوانی توبه كنید.

 

[1]. نور، 31.

[2]. ر. ک: زمر و نور، 53 و 31.

[3]. نساء، 18.