کپی شد
زمان ماجراى غدیر
در مورد تاریخ غدیر؛ بیشتر منابع روایی این رویداد بزرگ را در هیجدهم ذیحجه سال دهم هجرت دانستهاند.[1] و بسیارى از منابع شیعی[2] و اهلسنت،[3] وقوف پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را در عرفه سال دهم، روز جمعه گزارش کردهاند و بر این اساس، روز غدیر که نُه روز پس از عرفه و هجدهم ذیحجه است، یکشنبه خواهد بود. در میان مورّخان، ابن کثیر به این نکته اشاره کردهاست.[4]
طبرسى درباره ساعت این گردهمایى بزرگ مینویسد: «جبرئیل(علیه السلام) زمانى که پنج ساعت از روز گذشته بود بر پیامبر نازل شد».[5] فتال نیشابورى نیز مینویسد: «پنج ساعت از روز گذشته بود که جبرئیل پیام ابلاغ رسالت را براى پیامبر(صلی الله علیه و آله) آورد».[6]
سید بن طاووس روایتی از زبان یکى از حاضران در غدیر به این صورت نقل میکند: «ما زمانى به غدیر رسیدیم که اگر تکه گوشتى را روى زمین میانداختى از شدّت گرما پخته میشد».[7]
نویسنده کتاب الهدایة الکبرى روایتى را از زبان امام على(علیه السلام) چنین نقل میکند: «و آنروز(غدیر) روزى بسیار گرم بود که طفل از شدّت گرما پیر میشد».[8]
قاضى نعمان نیز روایتى را به این صورت نقل میکند: «هیچ روزى گرمتر از روز غدیر ندیده بودیم».[9]
ابن اثیر به نقل یکى از شاهدان عینى غدیر، زمان این اجتماع بزرگ را بعد از نماز ظهر گزارش کردهاست. طى این گزارش ابیالطفیل میگوید: «در حجةالوداع همراه پیامبر بودیم که هنگام ظهر دستور داد مکانى را براى نماز آماده کنیم و خارها را بزنیم، بعد از آن، نماز خواندیم و پیامبر بعد از نماز، دست على بن ابیطالب را گرفت و فرمود: من کنت مولاه فهذا على مولاه».[10]
بر اساس این گزارشها به نظر میرسد که تجمّع هنگام ظهر که گرمترین زمان روز است، صورت گرفتهاست و این زمان با پنج ساعت از روز رفته، قابل جمع است.[11] محاسبات نشان میدهد که غدیر به تاریخ شمسی در پایان اسفند ماه روى داده[12] و با توجه به شرایط آب و هوایى شبهجزیره، این گرماى شدید کاملاً طبیعى است.
[1]. صدوق، محمد بن علی، أمالی، ص 2؛ ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبیطالب(ع)، ج 3، ص 27؛ ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج 5، ص 208؛ ابن خلکان برمکی إربلی، وفیات الأعیان و أنباء أبناء الزمان، ج 1، ص 180.
[2]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1، ص 290؛ عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، ج 1، ص 293؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ج 1، ص 20؛ فرات کوفی، ابوالقاسم، تفسیر فرات، ص 120.
[3]. بیهقی، ابو بکر احمد بن حسین، دلائل النبوة، ج 5، ص 446؛ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج 2، ص 708؛ ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم، ج 3، ص 25.
[4]. «فخطب خطبة عظيمة في اليوم الثامن عشر من ذي الحجة عامئذ و كان يوم الأحد بغدير خم تحت شجرة هناك، فبين فيها أشياء. و ذكر من فضل عليّ و أمانته و عدله…». البداية و النهاية، ج 5، ص 208.
[5]. طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج علی أهل اللجاج، ج 1، ص 57.
[6]. فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج 1، ص 90.
[7]. سید ابن طاووس، علی بن موسی، اقبال الاعمال، ج 1، ص 456.
[8]. خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، ص 103.
[9]. مغربی، قاضی نعمان، شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار(ع)، ج 1، ص 99.
[10]. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، أسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 5، ص 252.
[11]. امام، سید جلال، بررسى تعداد جمعیت حاضر در غدیر، فصلنامه علمی – تخصصی تاریخ در آیینه پژوهش، ص 8.
[12]. اکنون برنامههاى رایانهاى این کار را به راحتى انجام میدهند. برای نمونه به نرمافزار «سیره معصومان» تولید مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور میتوان اشاره نمود.
مباحث مرتبط:
تاریخ غدیر، هیجدهم ذیحجه سال دهم هجرت، عرفه سال دهم هجرت، گرمای روز غدیر، تجمّع هنگام ظهر غدیرفرم ثبت پیشنهادات و انتقادات
شما می توانید پیشنهادات و انتقادات خود را درباره این مدخل با ما درمیان بگذارید