sidebaricon
searchicon

کپی شد

آیه حجاب و شأن نزول آن

از امام باقر(علیه السلام) روایت شده‌است: “روزی در هوای گرم مدینه، زن جوان زیبایی در حالی‌که طبق معمول روسری خود را به پشت گردن انداخته و دور گردن و بناگوشش پیدا بود، از کوچه عبور می‌کرد، مردی از اصحاب رسول خدا(صلی الله علیه و آله) از طرف مقابل می‌آمد، آن منظره زیبا، سخت نظر او را جلب کرد و چنان غرق تماشای آن زن زیبا شد که از خودش و اطرافش غافل گشت و جلوی خودش را نگاه نمی‌کرد، آن زن وارد کوچه‌ای شد و جوان با چشم خود او را دنبال می‌کرد، همان‌طور که می‌رفت ناگهان استخوان یا شیشه‌ای که از دیوار بیرون آمده‌بود به صورتش اصابت کرد و صورتش را مجروح ساخت، وقتی به خود آمد که خون از سر و صورتش جاری شده‌بود. با همین‌حال به حضور پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) رفت و ماجرا را به عرض رساند. این‌جا بود که آیه حجاب نازل شد”،[1] “و به زنان با ایمان بگو چشم‌های خود را (از نگاه هوس آلود) فرو گیرند و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را – جز آن مقدار که نمایان است – آشکار ننمایند و (اطراف) روسری‌های خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه با آن پوشانده شود) و زینت خود را آشکار نسازند، مگر…”.[2]

بدیهی است که این آیه در مقام بیان توسعه محدوده پوشش و حجاب است؛ زیرا قسمت‌های دیگر بدن با لباس‌های مرسوم آن زمان که همان پیراهن‌های بلند بود پوشیده می‌شد و فقط قسمت‌های سینه و گردن بود که باز بود.[3]

آن‌چه در این آیه محل دقت و مورد نظر است، جمله “و لیضربن بخمرهن علی جیوبهن” است. راغب در مفردات می‌گوید: اصل خمر به معنای پوشانیدن شیء است و به آن‌چه با آن چیزی را می‌پوشانند، خمار گویند، ولی در عرف، خمار مخصوص شده به آن‌چه زن سر خود را با آن می‌پوشاند.[4] گفته‌اند وقت نزول آیه، زنان، اطراف چارقد و روسری را جمع کرده، به پشت سر می‌انداختند و سینه‌هایشان آشکار می‌شد.[5]

بنابراین، معنای آیه این می‌شود که زنان می‌باید روسری خود را بر روی سینه و گریبان خویش قرار دهند، تا گردن و سینه با آن پوشانده شود.

ابن عباس در تفسیر این بخش از آیه می‌گوید: یعنی زن، مو و سینه و دور گردن و زیر گلوی خود را بپوشاند.[6]

از عائشه نقل شده است: همین‌که آیه 31 سوره نور نازل شد، هیچ زنانی را مانند زنان انصار، مشاهده نکردم و دیده‌نشد که آنان مانند سابق بیرون بیایند.[7]

 

[1]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 5، ص 521.

[2]. “وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ …”. نور، 31.

[3]. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: «محدوده ی حجاب زن»، 495.

[4]. راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، واژه «خمر».

 [5]. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج 2، واژه «حجب».

 [6]. «تغطی شعرها، و صدرها، و ترائبها و سوالفها»، طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد،، ج 7، ص 217.

 [7]. «ما رأیت نساءاً خیراً من نساء الانصار، لما نزلت هذه الآیه…»، ‏زمخشری، محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج 3، ص 231.

مباحث مرتبط:  

کلیه حقوق مادی و معنوی محتوای عرضه شده برای موسسه رواق حکمت محفوظ است