searchicon

کپی شد

مادۀ اوّلیۀ عالم از نگاه امام علی (ع)

امام علی (ع) در نهج البلاغه، ضمن بیان افعال الاهی؛ یعنی خلقت موجودات و تدبیر آنها، اعم از موجودات مجرد و مادی و موجودات ارضی و سماوی به این موضوع می پردازد و می فرماید: “ثم انشأ سبحانه فتق الاجواء…”،[1] خداوند جو و فضای وسیعی را خلق کرد و در آن جو و فضای وسیع، آب را خلق کرد و این آب روی باد قرار گرفته است؛ یعنی در واقع خدا در فضا بادی را خلق کرد و روی آن باد مایعی را که به صورت آب بوده، خلق کرده است که آن باد از زیر فشار آورده و آب را نگاه می دارد، تا این آب ثابت بماند. سپس باد دومی را خلق کرد که این باد آب را با فشار به هم می زند و در نتیجه امواج زیادی ایجاد می شود. این امواج به هم می خورد و در اثر برخورد این امواج کف هایی پیدا می شود (که در حقیقت کف ها عبارت از همان ذرات آبی است که به سمت بالا می رود) و از همان کف ها آسمان ها خلق شده است.

از بعضی از روایات که یکی از آنها هم از خود آن حضرت است، استفاده می شود که از کف ها بخارهایی بلند شد که به صورت دود بود.[2] البته این دو منافاتی باهم ندارند؛ زیرا وقتی بخار زیادی در یک جا جمع شود و به سمت بالا برود، به دود شباهت پیدا می کند.

بنابراین، اگر این بیان حضرت را با روایت دیگر، جمع کنیم می توان گفت که حضرت اصل عالم ماده را، آب می داند.



[1] نهج البلاغه، خ 1، پس از آن خداوند طبقات جو را از هم گشود، و اطراف آن را باز كرد و فضاهاى خالى ايجاد نمود، و در آن آبى كه امواج متلاطم آن روى هم مى‏غلطيد، جارى ساخت، و آن را بر پشت بادى شديد، و طوفانى كوبنده حمل نمود، پس از آن باد را به باز گرداندن آن فرمان داد، و بر نگه داريش آن را مسلط ساخت، و به حدى كه بايد، مقرون نمود، فضاى خالى در زير آن گشوده و آب در بالاى آن در حركت بود، سپس خداوند طوفانى برانگيخت كه جز متلاطم ساختن آن آب كار ديگرى نداشت، و به طور مداوم امواج آب را در هم مى‏كوبيد، طوفان به شدت مى‏وزيد، و از نقطه اى دور سرچشمه مى‏گرفت بعد از آن به آن فرمان داد تا آب هاى متراكم و امواج عظيم آب را بر هم زند، و امواج اين درياها را به هر سو بفرستد، پس آن را همانند مشكى به هم زد. ترجمۀ ‏گو ياو شرح ‏فشرده‏اى ‏بر نهج ‏البلاغه، ج 1، ص 50.

[2] ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 138.